22-11-2011 - Woning op naam van de kinderen

Een vroeger veel gebruikte constructie om erfbelasting te besparen was het overdragen van de woning van ouders aan hun kinderen, onder voorbehoud van het recht van gebruik en bewoning voor ouders. Zodoende behoorde de woning bij het overlijden van ouders niet meer tot hun vermogen en was er minder erfbelasting verschuldigd.

Al een tijd geleden heeft de Belastingdienst deze constructie een halt toegeroepen. In de successiewet is namelijk bepaald dat wanneer een dergelijke handeling heeft plaatsgevonden, de waarde van deze woning (fictief) bij de nalatenschap van ouders moet worden geteld. Tot 1 januari 2010 had een dergelijke in het verleden verrichte overdracht vaak nog steeds fiscaal succes. Dit kwam door een toezegging van het Ministerie van Financiën (een zgn. “Resolutie”) waarin stond dat de bij te tellen waarde van de woning de waarde ten tijde van de overdracht mocht zijn. Als de transactie bijvoorbeeld in 1987 heeft plaatsgevonden, mocht de waarde van de woning in 1987 worden aangegeven. Destijds waren woning veel minder waard. Soms maar 1/3e gedeelte van de huidige waarde. Zodoende bleef nog een groot gedeelte van het vermogen van ouders buiten het bereik van de erfbelasting.

Met ingang van 1 januari 2010 is deze Resolutie door het Ministerie van Financiën ingetrokken. Het vervelende van deze intrekking was dat er geen overgangsrecht getroffen werd voor bestaande gevallen. Vanuit de Tweede Kamer zijn hierover vragen gesteld. Ook heeft het televisieprogramma “Radar” hier aandacht aan besteed. Dit heeft succes gehad. Het Ministerie van Financiën heeft toegezegd dat er alsnog overgangsrecht komt voor bestaande gevallen. Dat zijn de gevallen waarin de overdracht vóór 1 januari 2010 heeft plaatsgevonden.

Kort samengevat komt dit neer op het volgende:
Voor de aangifte erfbelasting moet de waarde van de woning ten tijde van de overdracht, vermeerderd met de waardestijging in de periode van 1 januari 2010 tot en met de datum van overlijden, aangegeven worden. Zodoende is de waardestijging tussen het moment van overdracht en 1 januari 2010 niet belast met erfbelasting.

Sinds 1 januari 2010 hebben een aantal families al actie ondernomen om onder de nieuwe strenge wetgeving uit te komen. Veelal werd dan het recht van gebruik en bewoning door de ouders overgedragen aan hun kinderen, zodat de kinderen volledig eigenaar werden van de woning. Vervolgens gaan de ouders de woning huren van de kinderen, waarbij de door de ouders te betalen huur minimaal 6% van de WOZ waarde van de woning bedraagt. Het Ministerie van Financiën heeft aangekondigd dat het overgangsrecht ook zal gaan gelden voor gevallen waarin het recht van gebruik en bewoning na 1 januari 2010 is omgezet in huur.

Het overgangsrecht heeft terugwerkende kracht tot 1 januari 2010. Als sinds 1 januari 2010 een aangifte erfbelasting is ingediend waarbij de gehele waarde van de woning is bijgeteld, kan bij de Belastingdienst een verzoek tot vermindering van de aanslag worden ingediend.