05-07-2011 - Recht praten wat krom is

Vorige week werd in de column ’Politiek Leek’ ingegaan op de aanstaande kap van de beuken aan de Nienoordsingel. Het is de enige column in ’de Krant’ zonder signatuur, wordt niet geschreven door een redacteur, maar kennelijk door iemand die het politieke reilen en zeilen in Leek op de voet volgt. In een ’lollig’ stukje wordt halverwege de vraag gesteld of de beuken – meer dan 400 – gekapt mogen worden. Het schijnt dat de gemeenteraad ’in al haar wijsheid’ daarmee heeft ingestemd, omdat – zo blijkt uit de column – voortijdig kappen te rechtvaardigen valt vanwege de ouderdom van de bomen; ze zouden in hun laatste levensfase verkeren. Het stukje eindigt een beetje flauw door te stellen dat er over een eeuw ook mensen zullen zijn die niet blij zijn wanneer de nieuwe bomen weer gekapt moeten worden. Dat staat trouwens haaks op de belofte in de brochure van de gemeente over de ’Kwaliteitsverbetering Nienoordsingel’ dat er nieuwe bomen worden geplant die écht oud kunnen worden. Maar hoe oud kunnen de huidige bomen worden?

Ik heb daar meerdere keren rondgelopen met verschillende mensen die allemaal zo hun bedenkingen hebben over de manier waarop de gemeente met deze zaak omgaat. Daarnaast waren ze allen van mening dat er sprake is van achterstallig onderhoud, maar dat er verder weinig aan de bomen mankeert. Met andere woorden: het zijn bomen die daar nog vele tientallen jaren kunnen blijven staan. Nu zijn het vooral bomen die gemiddeld 80 jaar zijn en nog oudere bomen van meer dan 100 jaar. Beuken kunnen onder goede omstandigheden wel honderden jaren oud worden, dus het zijn bomen die echt oud kunnen worden. Dat de gemeente de beuken desondanks weg wil hebben heeft te maken met een nieuw wegdek (klinkers) dat men daar wil aanleggen; daarvoor is voor een korte termijn een grote pot geld beschikbaar. Om de één of andere reden moet de weg daar meer dan een meter breder worden en daarbij staan de beuken in de weg. Op zich is het al vreemd dat die weg een andere breedte krijgt, vooral wanneer je weet dat het een echte fietsroute wordt en het autoverkeer tot een minimum wordt beperkt. Los daarvan staat de vraag of de bomen in een smallere berm niet zouden kunnen gedijen.
Uiteraard heb ik over deze plannen met de gemeente gesproken en, dat mag ik wel stellen, werd er niet vrolijk van. Het kwam er op neer dat de bomen hoe dan ook weg moeten, maar men wil wel een maximum aan natuurwaarden behouden. ”Dan moet u de bomen laten staan”. Maar nee, dat kon niet. ”Dan bent u wel de natuurwaarden kwijt”, probeerde ik nog. Daar kwam nauwelijk antwoord op. Wel dat men er vanuit ging dat de aanwezige zeldzame paddenstoelen, die in symbiose met de beuken leven, zich weer zouden hechten aan de nieuw te planten beuken. Een complete misvatting! Wanneer de bomen worden gekapt sterven deze begeleidende schimmels ook en moet je decennialang wachten op de vele tientallen soorten zwammen die er nu groeien.
Wat je wel kunt verwachten zijn parasitaire zwammen, waarvan de gemeente doet voorkomen dat veel beuken er door zijn aangetast. Deze kunnen namelijk jarenlang op oude wortels van bomen voortwoekeren en zullen de wortels van nieuw te planten beuken direct aanvallen. Het is daarom een stelregel dat je dan nooit dezelfde boomsoort mag planten, maar altijd een andere. Overigens komen die parasieten er niet of nauwelijks voor; dat lijkt een leugentje om bestwil.
Verder werd gezegd dat de nieuwe beuken goed zouden aarden vanwege de lössgrond, waarvan ik op de lagere school heb geleerd dat je daarvoor toch echt in Limburg moet zijn. Ook klopte het volgens de gemeente niet dat de bermen onder de beuken vaak begroeid zijn, die horen kaal te zijn. Dat is echter een bossituatie en geldt niet voor singels waar de wind vrij spel heeft. Nu kom je er juist prachtige (mos)vegetaties tegen met onder meer een sedumsoort: de Hemelsleutel. Daarnaast is het een ecologische verbindingszone waar tal van dieren van afhankelijk zijn: bijvoorbeeld vogels en vleermuizen die afkomen op de honderden soorten insecten en andere organismen die er leven. Daar heeft de gemeente dus geen oog voor. Dan laat ik de landschappelijke waarde nog buiten beschouwing. Wat straks resteert is een saai fietspad, als de kaalslag doorgaat.
Voorlopig is dat nog de vraag, want het zal niet de eerste keer zijn dat men op een genomen beslissing moet terugkomen. Het is toch niet normaal dat gezonde beeldbepalende bomen allen het loodje zouden moeten leggen vanwege een wegverbreding. Daarom wordt er nu door een specialist beoordeeld of de kap van de bomen volgens de bepalende regelgeving - waarop de gemeente zich beroept - mag worden uitgevoerd. Daar komt binnenkort uitsluitsel over.
Verwacht trouwens niet van mij dat ik hier een (handtekening)actie op touw ga zetten. Ik schrijf over wat ik zie en wat ik ervan vind. Dat komt er op neer dat de politiek nogal kritiekloos met deze materie omgaat en de bevolking een verkeerde voorstelling van zaken krijgt voorgeschoteld. Vanzelfsprekend hoop je dat er reacties komen, echter van mensen die bij de gemeente schriftelijk van hun misnoegen blijk hebben gegeven hoorde ik dat ze een nietszeggend ambtelijk briefje terugkregen met de mededeling dat hun brief niet wordt behandeld. Daar komt men dus niet verder mee. Bij de gemeente denkt men ermee weg te komen, omdat volgens hen de zaak al beklonken is. Dat valt voorlopig nog te bezien.

Cees Koelewijn