24-02-2009 - Mail uit Zuid-Amerika

NIEUW RODEN – Albert Buma uit Nieuw Roden is weer eens op pad. Dit keer trekt hij samen met zijn zoon door Zuid-Amerika. Speciaal voor de Krant doet hij regelmatig verslag van zijn belevenissen. Vandaag deel twee. Vanuit Carembe gaan we richting Foz de Iguazu. Vlakbij het drielandenpunt van Brazilië, Argentinië en Paraguay. Een busrit van 10 uur brengt ons er gedurende de nacht naar toe.

Deze plaats is bekend om zijn schitterende watervallen, een van de toeristische hoogtepunten van Zuid-Amerika. De eerste dag bekijken we de vallen aan Braziliaanse zijde, vanwaar je het mooiste overzicht hebt. De rivier de Iguazu die gevoed wordt door ontelbare zijrivieren stort zich met oorverdovend geraas, middels meer dan 200 watervallen in de 80 meter dieper gelegen rivier de Parana. Verschillende regenbogen vormen zich in een wolk van eeuwig durende mist onder bij de vallen. De flora en fauna is schitterend. Veelkleurige hagedissen, vogels van diverse pluimage en orchideeën zijn er onder anderen te zien. Ook de toekan heeft hier zijn leefgebied, maar door de vele toeristen laat het zich niet zien. Aan de Argentijnse kant kom je via een ijzeren loopbrug vlakbij het meest indrukwekkende deel van de watervallen. El gargante del diablo, het Spaanse woord voor keelgat van de duivel. Een bijna cirkelvormige waterval van meer dan 2 kilometer stort zich hier met veel lawaai naar beneden . Midden in deze waterval ligt de grens van Brazilië en Argentinië. Door het opspattende water wordt je getrakteerd op een nat pak, maar met een temperatuur van meer dan dertig graden is dit een heerlijke verkoeling. Even verderop ligt in de rivier de Parana een van de grootste stuwdammen van de wereld de Itaipou dam. Deze dam vormt een meer van 1350 vierkante kilometer. Dit gezamenlijke project van Brazilië en Paraguay kwam in 1982 gereed. Door 18 buizen met een diameter van 10 meter wordt de energie opgewekt. De waterkrachtcentrale voorziet in de behoefte van 80 procent van het totale energieverbruik van de staat Paraguay. En Brazilië dat meer dan 185 miljoen mensen telt haalt hier 25 procent van zijn energieverbruik weg. Met alweer een nachtelijke busrit vanuit Foz de Iguazu komen we in het plaatsje Santa Rosa in de staat Rio Grande do Sul. In deze staat wonen veel mensen van Duitse komaf. Je ziet dan ook hoofdzakelijk lui met een Europese uitstraling In de buurt van deze plaats ligt Cerro Large. Hier woont Adam Klein, die we ontmoet hebben op onze Zuid Amerika reis van 1981. Daarna heb ik nog een paar keer met hem gecorrespondeerd. Ben benieuwd of hij thuis is en hij mij nog kent. Vanuit Santa Rosa komen we door woest landschap en onverharde wegen in het plaatsje Cerro Largo aan. Op het busstation vraag ik naar het adres van Adam Luiz Klein. Ze kennen Adam, maar hij woont niet meer op het adres wat ik heb. De buschauffeur dirigeert ons weer in zijn bus en zet ons voor zijn huis af. Even later staan we oog in oog met een 44 jaar jongeman, die ik toen kende als een 16 jarige jongen die samen met zijn vader onder een boom oude Duitse wijsjes op accordeon en gitaar zaten te spelen op de Braziliaanse campo. Als ik me voorstel als Albert Buma worden we enthousiast binnen gehaald. Adam is beroepsmuzikant en schrijver. Onder anderen voor de plaatselijke krant in Cerro Largo. Door Adam stroomt van origine Duits indiaans bloed door de aderen. Voorouders van Adam zijn rond 1900 naar het zuiden van Brazilië geëmigreerd. De Duitse taal beheerst hij niet. Met Portugees moeten we ons gesprek op gang zien te houden. We leggen heel wat bezoekjes in de omgeving van Cerro Largo af. Ook bezoeken we zijn vader die zijn hele leven als gaucho op de campo heeft gewoond. Gaucho is het Zuid Amerikaanse woord voor cowboy. Zijn vader heeft altijd vleesvee gehouden en tegenwoordig houdt hij ook schapen met warempel een kruising van een Zuid Amerikaans en een Tessels ras. De gauchos controleren het vee nog steeds met hun paarden. Ze zien er ook woest en onverschrokken uit, voorzien van een groot mes en nog steeds een lasso bij zich om het vee te vangen. Er is weinig veranderd in die 28 jaar sinds we er geweest zijn. De gebouwen zien er nog eender uit. Wel is er inmiddels elektrisch en waterleiding aangelegd. Het probleem is hier dat te veel jonge mensen niet meer op de campo wil wonen en naar een dorp of naar de stad trekken. Een maatregel van de Braziliaanse regering is, om dit tegen te gaan dat mensen die hier blijven wonen het elektrisch en het water voor niets krijgen. Adam zijn vader weet zich ons bezoek nog te herinneren en is zichtbaar blij mij weer terug te zien. Hij bedient zich met oud Duits en Portugees door elkaar. Soms begrijp ik er helemaal niks van. Tijdens de Tweede Wereldoorlog mocht er in Brazilië geen Duits geschreven en gesproken worden op school. Hij weet zich nog te herinneren dat hij strafregels moest schrijven met, ik zal nooit meer Duits schrijven en spreken. Brazilië koos de kant van de geallieerden. Er waren veel landen in Zuid Amerika die zich neutraal hielden tijdens de oorlog. Vandaar dat veel oorlogsmisdadigers de wijk namen naar dit continent. In een naburig dorp van Cerro Largo hebben ze een afstotelijk beeld van San Pedro gemaakt, een geestelijke die hier heilig is verklaard. Hier omheen is een museum aangelegd om te laten zien hoe mensen in het verleden als kolonisten hebben geleefd. Hier is het ook mogelijk om Duits te leren. Een paar dagen later steken we de grensrivier Uruguay tussen Brazilië en Argentinië vanuit Porto Xavier over.

Albert Buma