15-11-2011 - Hoezo ziek

Een week geleden is de gemeente Leek begonnen met de omstreden kap van de beuken aan de Nienoordsingel. Naar buiten toe heeft men het over oude bomen die ziek zijn en een enkeling rept daarbij zelfs over eeuwenoude bomen. Was dat laatste maar waar, want dan zouden ze toch minstens 200 jaar oud moeten zijn. Helaas hebben onze voorouders weinig respect getoond voor bomen en bossen; er werd vaak gekapt voordat ze echt oud waren.

Vroeger werden bossen aangeplant en gebruikt voor de houtproductie. Dat gebeurt nog steeds, maar meer en meer worden ze beheerd als natuur- en recreatiegebied en krijgen bomen de kans om echt oud te worden. Er wordt tegenwoordig meer respectvol met bomen omgegaan, hetgeen ook geldt voor bomen langs wegen. Niet overal natuurlijk en zeker niet voor de beuken aan de Nienoordsingel waarvan je de indruk krijgt dat ze de gemeente Leek tot een last zijn geworden waar ze graag van af wil. Toen een forse subsidie in beeld kwam is dat proces versneld. Om draagvlak bij de bevolking te creëren heeft wethouder Haseloop de beuken vervolgens voor 40% doodziek verklaard, hetgeen door velen werd weersproken, ook door mij. Het is nog steeds de vraag hoe dat percentage tot stand is gekomen, omdat het bureau dat de bomen heeft beoordeeld (volgens een VTA-scan), géén percentage heeft genoemd. Dan lijkt het erop dat de wethouder dit zegt omdat het in de gegeven subsidiaire omstandigheden te pas komt.

Dat VTA staat trouwens voor Visual Tree Assessment, een onderzoek dus waarbij bomen visueel worden beoordeeld. Om aan de hand daarvan bomen doodziek te verklaren is moeilijk. Nu tijdens de 1e fase de bomen zijn gekapt kreeg ik de gelegenheid de zaagsneden van de stobben te controleren. Daaraan kun je zien of de beuken door zwammen zijn aangetast. Toen bleek dat in maar liefst 90% van de gecontroleerde beuken zwammen zitten, maar wat zegt dat over de vitaliteit en stabiliteit van de bomen? Voorlopig, er wordt nog verder naar gekeken, kan worden gezegd dat de beuken er helemaal geen last van hebben; op deze leeftijd hoort het erbij. Waar het om gaat is dat de sapstromen (vlak onder de bast) van de boom goed functioneren. Dat zijn de levensaders van de boom, want hier wordt de wateropname van de wortels naar de bladeren geregeld. Om van bomen af te komen worden ze soms geringd om dat te onderbreken, al valt dat in de praktijk vaak tegen, omdat bomen in staat zijn bypasses aan te leggen.

Zolang de zwammen zich slechts manifesteren in het kernhout is er met de bomen niets aan de hand. Dat is het ’dode’ gedeelte van de boom dat ’body’ geeft. Tijdens onze inspectie, ik was er samen met één van de actievoerders van ’Kappen Nou’ dat zich inzet voor behoud van de bomen, zagen we dat bij enkele beuken sprake was van inwendige rot. Ook dat is niet per se slecht voor de bomen. Na storm blijken juist holle bomen vaak nog overeind te staan terwijl andere zijn omgewaaid. Waar het uiteindelijk om draait is dat bomen goed verankert, middels een gezond wortelstelsel, in de bodem staan. Uit niets is gebleken dat daaraan iets mankeerde en dus kun je stellen dat de bomen zijn gekapt terwijl ze nog vele tientallen jaren hadden kunnen blijven staan.

Het is nu van belang hoe de gemeente omgaat met de discussie over de uitvoering van de 2e fase van het plan, het gedeelte vanaf de knik in de singel naar Midwolde (foto). Je kunt je nauwelijks voorstellen dat de ’Midwolders’ dit van zich laten afpakken. De vraag is hierbij of er wel op een fatsoenlijke wijze met de gemeente over kan worden gecommuniceerd, want daar mankeerde de laatste tijd nogal wat aan. Dat er vervolgens dreigementen werden geuit aan het adres van de wethouder is laakbaar, maar je kunt je afvragen of het verstandig is hiermee naar buiten te treden. Of was dat misschien op advies van ’Berend Kettingzaag’, de naam die de burgemeester als wethouder in Haren verwierf. Een motto van hun partij: ’Liever banen dan bomen’ past wel in de tot nog toe gevolgde strategie.