03-01-2012 - Wel of niet bijzonder

Wat wel of niet bijzonder is (in de natuur) hangt mede af van hoe de waarnemer het beleeft. Er komen regelmatig meldingen binnen bij IVN Roden over natuurzaken waarop verschillend wordt gereageerd, zowel door de waarnemer als door de degene die de melding ontvangt. Voor de waarnemer is het meestal iets wat opvallend is of onbekend, voor degene die de melding ontvangt is het de kunst daar goed op te reageren. Dat valt niet altijd mee.

Het gebeurt af en toe dat er zeer zeldzame natuurzaken worden gemeld; dat kan van alles en nog wat zijn. Daar kun je razend enthousiast op reageren, maar het met een beetje gezonde scepsis benaderen is meestal op zijn plaats. Met dat laatste reageer ik regelmatig, door tal van ervaringen wijs geworden. Soms trek ik er dan op uit en denk er op voorhand het mijne van. Vooral wanneer er al een naam aan het natuurfenomeen is verbonden wordt het link. Zo ben ik wel een stuk of zeven keer het veld in geweest om wéér een zeer zeldzame vogel te controleren, waarvan ik dacht: ”Het zal wel een Nijlgans zijn”, wat het in alle gevallen ook bleek te zijn. Nu is de Nijlgans al tamelijk lang in Nederland aanwezig, maar staat lang niet altijd in de vogelgidsen afgebeeld. Bovendien bedienen mensen zich nog vaak van oude gidsen met daarin informatie die door de actualiteit allang is achterhaald. Zo werd eens de waarneming van een Grote zilverreiger gemeld, waarvan de waarnemer uit zijn dak ging, want dat was immers een dwaalgast en nog maar 14 keer eerder in Nederland waargenomen…, stond in zijn gids uit 1964. Sindsdien is er echter wel het één en ander veranderd.

Vooral over vogels is sinds die tijd onnoemlijk veel bekend geworden. Je kunt wel stellen dat vogels zich hier nauwelijks onbespied kunnen wanen, zoveel wordt ernaar gekeken. Niet alleen gekeken, er wordt veel bestudeerd, genoteerd en dat wordt weer geïnterpreteerd. Zelf moet ik ook oppassen wat ik schrijf; er zijn altijd kritische lezers die genoemde feiten controleren. Dat vind ik uitstekend, want daar leer je van. Dat is ook wat ik mensen meegeef wanneer een bepaalde waarneming minder bijzonder blijkt te zijn dan gedacht. Zo werd ik vorige week gebeld door de heer Vonk uit Steenbergen. Hij had dichtbij zijn woonplaats aan de Middendrift (bij het zogenoemde ’Gat van IJfco’) een Roerdomp gezien. Dat is zonder meer een tamelijk spectaculaire waarneming, want ik vermoed dat de meeste lezers deze schuwe moerasvogel nog nooit hebben gezien. Nu dacht meneer dat het de eerste keer was dat deze vogel daar was gezien. Dat is niet zo, want tijdens een IVN-excursie zagen we hem daar al eens eerder en er zijn nog twee waarnemingen bekend. Het is dus wel een zeldzame vogel die omstreeks 1970 met ongeveer 500 paartjes in Nederland voorkwam, maar dat zakte in tot minder dan 200 paartjes. Toch denk ik dat het er nu misschien wel weer een stuk of 400 zijn, mede dankzij allerlei natuurprojecten, zoals nu bijvoorbeeld in De Onlanden. Dat baseer ik ook op waarnemingen van mezelf op soms onverwachte plekken. Overigens krijgt deze reigerachtige af en toe zware klappen te verduren tijdens strenge winters. ’Gelukkig’ komen die hier steeds minder vaak voor.

Van Henk Faber Bulthuis ontving ik de foto die u boven dit stukje ziet afgebeeld. Meneer had deze Gele trilzwam, die door hemzelf al was benoemd, gefotografeerd in het Natuurschoonbos tussen Nietap en Roden. Hij vond deze waarneming bijzonder omdat het eind december was; zo laat in het jaar verwachtte hij kennelijk geen paddenstoelen meer te zien. Toch is dit een soort die juist in dit jaargetijde, zeker wanneer het zacht weer is, tamelijk vaak gezien wordt. Meer informatie hierover kunt u vinden op de website van IVN Roden.
Van Lien Sinkgraven uit Tolbert ontving ik nog een bericht (op de voicemail) dat ze kleine gele zwammetjes op een tak had gevonden die ze me graag wilde laten zien. Dat is nog niet gebeurd, maar ze is van harte welkom. Ze bedankte me bovendien nog voor al die mooie stukjes van het afgelopen jaar. Dat hoor ik graag, hoewel ik weet dat er mensen zijn die daar anders over denken.